Menu

Jeż Węgierski

moje zdziwienia budapeszteńskie

Narodowościowy czy mniejszościowy

jezw

„Nagroda narodowościowa dla zespołu Polonez” obwieszcza okładka styczniowego numeru Polonii Węgierskiej. Na piątek stronie miesięcznika pojawia się wyrażenie „prawa narodowości”. Na piętnastej informacja o „Spotkaniu samorządów narodowościowych”. Artykuł stronę dalej omawia wspomnianą nagrodę Premiera Węgier za pracę „na rzecz narodowości” dla zespołu Polonez. I tak pewnie dalej – nie przeczytałem miesięcznika od deski do deski więc możliwe, że słowo „narodowościowy” - w znaczeniu „mniejszościowy” - pojawia się tam częściej. Osobiście zgrzyta mi w uszach.

Sprawdziłem w słowniku języka polskiego PWN-u: narodowość to „przynależność do danego narodu lub oznaczenie wspólnoty etniczno-kulturowej, poczucie tej przynależności; niekiedy naród”. Czyli nie mniejszość narodowa.

Oczywiste jest skąd się to bierze: w węgierskim mówi się o samorządach mniejszościowych, że są „nemzetiségi”, same mniejszości to „nemzetiségek”, itd. Tłumaczenie dosłowne to “narodowość” i już jesteśmy na miejscu. Sytuacja podobna jak w przypadku słowa „programok”, które niekiedy tutejsi Polacy tłumaczą jako „programy” (pisałem o tym wcześniej).

Czyli błąd i lenistwo w tłumaczeniu. Sprawa prosta choć jednocześnie nie do końca. Wszystkie języki podlegają zmianie poprzez kontakty z innymi, zwykle sąsiadującymi językami, weźmy choćby użycie słowa „dokładnie” czy „absolutnie” jako potwierdzenia. Dzieje się z polskim w Polsce, czemu nie ma się dziać z polskim na Węgrzech? Tylko źródło wpływów inne, sam proces taki sam.

oże. Tu nie ma pewnie prostych recept – językiem nie da się kierować. Pozostaje własne wyczucie języka. Pozostaję przy wyrażeniu „mniejszościowy”. A Polonia Węgierska, największe bodaj pismo tutejszej polonii, niech sama decyduje jak używa polskiego, jaki język promuje.

Komentarze (12)

Dodaj komentarz
  • spirit_of

    Mniejszość narodowa powstaje wtedy, gdy granica przekracza naród, a nie naród granicę. Dlatego Polsce jest mniejszość niemiecka, ale w Niemczech nie ma mniejszości polskiej.

  • Gość: [Przemek] *.neoplus.adsl.tpnet.pl

    Dość ciekawy punkt widzenia. Ale co do Węgrów to się chyba nie sprawdza, bo w niektórych miejscach na Słowacji i w Rumunii mniejszość węgierska przewyższa większość rumuńską lub słowacką.

  • Gość: [Przemek] *.neoplus.adsl.tpnet.pl

    miałem na myśli ,,liczebnie''

  • jezw

    A na Węgrzech są mniejszości polska, ormiańska, rumuńska itd., które nie znalazły się tu z powodu przesunięcia granic, to bardziej złożone. Fakt, że Niemcy nie chcą uznać mniejszości polskiej, z czym się nie zgadzam.

    Co do Węgrów to istnieje mniejszość węgierska w RUmunii (Czangowie), którzy nie z powodu przesunięcia granic znaleźli się tam, czyli znowu to bardziej złożone:)

    Pozdrawiam!

  • spirit_of

    Jezeli nie z powodu przesuniecia granic, to po prostu emigranci. Niemieckie zaglebie Rury i Saary jest pelne potomków polskich emigrantów- emigrantów, którzy dobrowolnie tam wyemigrowali za praca. Na Slasku z kolei zyja ludzie narodowosci niemieckiej z dziada pradziada. To jest ta róznica miedzy emigrantami a mniejszoscia narodowa.

  • Gość: [Katarzyna Desbordes-Korcsev] *.dsl.pool.telekom.hu

    Pragnę poinformować, że:
    1. o nagrodzie narodowościowej pisano już od dawna: (2016) polonia.hu/index.php/pl/hirek/4134-polonijny-zespol-tanca-ludowego-polonez-laureatem-wegierskiej-nagrody-rzadowej, (2015) polonia.hu/index.php/pl/hirek/3135-nadzwyczajne-posiedzenie-osp29-10, polonia.hu/index.php/pl/hirek/3285-polski-legion-laureatem-wegierskiej-nagrody-rzadowej, (2014) www.polonia.hu/index.php/pl/2-nem-besorolt/2463-maria-bro%C5%9B-laureatk%C4%85-nagrody-narodowo%C5%9Bciowej
    2. o samorządach narodowości polskiej pisze np. ambasada RP na Węgrzech: budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/sprawy_polonijne/
    3. taką nazwę posiadają niektóre samorządy ulko.hu/ Polski Samorząd Narodowościowy w Újpeszcie czy Samorząd Narodowości Polskiej II dzielnicy Budapesztu
    4. taką polską nazwę niektórych samorządów (błędnie) podaje: np. Ambsada RP budapeszt.msz.gov.pl/pl/ambasada/polskie_adresy_na_wegrzech/ czy Instytut Polski polinst.hu/pl/node/10785, polinst.hu/pl/node/10952
    Tematowi narodowość czy mniejszość przyjrzę się dokładnej w marcowym numerze Polonii Węgierskiej.
    Katarzyna Desbordes-Korcsev, p.o. redaktora naczelnego PW

  • Gość: [Rob] *.dynamic.chello.pl

    W Niemczech mniejszość polska była przed wojną i bynajmniej nie obejmowała emigrantów z zagłębia Ruhry. Podobnie jak nie było mowy o mniejszości Polskiej w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej. O mniejszości narodowej można mówić wtedy jeśli ludzie danej narodowości zamieszkują dany teren, bo albo przesunięto granice, albo przed wiekami przewędrowali i osiedlili się, ale nie kilkanaście lat temu, tylko znacznie więcej. Mniejszość Polska w Niemczech? A niby dlaczego, skoro zdecydowana większość tej "mniejszości" wyjechała do Niemiec powołując się na swoje rzekomo niemieckie korzenie? Robili to ze względów ekonomicznych, ale musieli powołać się na przodków - obywateli Niemiec, aby dostać niemieckie obywatelstwo. Najbardziej kuriozalne są dla mnie przypadki, w których w ten sposób obywatelstwo niemieckie uzyskały osoby, których ktoś z bliskich przodków urodził się na terenie Austrii w latach 1938-1945 jako obywatel Rzeszy. Czym innym mimo wszystko są opolscy Niemcy, którzy żyją na tej ziemi od wieków i są u siebie, a nie tak jak gastarbeiterzy, którzy wyjeżdżając utrzymywali, że są Niemcami...

  • jezw

    @Katarzyna Desbordes-Korcsev: dziękuję za reakcję. Sporo polskich instytucji używa słowa narodowościowy a szkoda, wiele to jednak nie zmienia. Cieszę się, że PW zajmie się tą kwestią. Pozdrawiam!

  • jezw

    Ciekawa dyskusja się wywiązała co jest mniejszością narodową. Że sprawa nie jest prosta dowodzi choćby pytanie czy Polacy na Węgrzech są mniejszością czy nie. Niby jesteśmy tu, dzięki derenczanom (jezwegierski.blox.pl/2012/11/Derenk.html), od stuleci a oni też w zasadzie osiedlili się tam przenosząc się w ramach jednego kraju - Spisz, skąd pochodzą to część wielkich Węgier, większość obecnej polonii jednal nawet się pewnie tu nie urodziła.

    Ten wpis był jednak o czym innym a mianowicie o języku. Mówiąc krótko: jestem narodowości polskiej a nie polską narowodością. Wiem, że wielu Polaków używa słowa narodowościowy w sensie mniejszościowy ale nikt w Polsce przecież tak by nie powiedział. I dla mnie to się liczy.

  • krisskala

    Bardzo ciekawy wpis jak i dyskusja!

  • Gość: [Ranyjulek] *.dynamic.chello.pl

    Używanie tego rodzaju kalk językowych jest tylko i wyłącznie przejawem lenistwa. Nie chce sie państwu poszukać odpowiednika zrozumiałego dla czytelnika i kroczą po linii najmniejszego oporu. I to by wbyło na tyle. Pozdawiam mniejszości narodowe i etniczne :)

  • Gość: [Ranyjulek] *.dynamic.chello.pl

    I to by BYŁO na tyle

Dodaj komentarz

© Jeż Węgierski
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci